LED Şeritte Voltaj Düşümü: Hattın Sonu Neden Sönük Yanar?

Şerit LED montajı bittikten sonra en sık duyulan cümle şudur: "Baş taraf güzel yanıyor da sonu sönük kalmış." Bu neredeyse hiçbir zaman trafo sorunu değildir. Daha büyük bir trafo takmak da düzeltmez. Sorun, şeridin kendi bakır yollarında kaybolan gerilimdir.

Voltaj düşümü nasıl oluşur?

LED şerit, esnek devre kartı üzerindeki ince bakır yollardan akım taşır. Bu yolların kesiti küçük olduğu için belirgin bir direnci vardır. Akım bu direnç üzerinden geçerken bir miktar gerilim kaybolur ve ısıya dönüşür; kaybolan gerilim hat boyunca birikerek artar.

İki şey durumu ağırlaştırır. Birincisi, hattın başındaki LED'ler tüm hattın akımını kendi üzerlerinden geçirir, sonundakiler yalnızca kendi akımını çeker — yani yük dağılımı baştan sona azalır. İkincisi, gerilim düştükçe LED'in ışık akısı orantısız biçimde azalır; %10'luk bir gerilim kaybı gözle çok daha büyük bir sönüklük olarak görünür.

Gerilim düşünce renk de kayar. Beyaz şeritlerde hattın sonu sarımsı bir tona döner; RGB hatlarda kanallar eşit oranda düşmediği için renk dengesi bozulur.

Azami besleme uzunlukları

Tablodaki değerler tipik sınırlardır; yüksek güçlü (16 W/m üzeri) şeritlerde daha da kısalır. Kendi işiniz için besleme noktası sayısını LED şerit güç hesaplama aracıyla doğrudan çıkarabilirsiniz.

Dört çözüm yöntemi

• Çift uçtan besleme — hattın iki ucuna da besleme kablosu çekmek, azami uzunluğu neredeyse ikiye katlar. En ucuz ve en hızlı çözüm budur.
• Ana hat (bus) çekmek — şeridin arkasından kalın kesitli bir besleme hattı geçirip belirli aralıklarla şeride bağlanmak. Uzun cephe işlerinde standart yöntemdir.
• Segmentlere bölmek — hattı azami uzunluğun altında parçalara ayırıp her parçayı ayrı besleme kablosuyla trafoya bağlamak. Şeritler görsel olarak devam eder ama elektriksel olarak bağımsızdır.
• 24V sisteme geçmek — aynı watt'ta yarı akım çekildiği için kayıp da düşer. Yeni projelerde uzun hat varsa doğrudan 24V seçmek en temiz çözümdür.

Bunların hiçbiri işe yaramıyorsa suçlu besleme kablosudur. Düşük voltajlı sistemlerde akım yüksektir; ince kablo hem ısınır hem kendi üzerinde gerilim düşürür. Pratik yaklaşım 5 ampere kadar 0,75 mm², 10 ampere kadar 1 mm², üzerinde 1,5 mm² ve daha kalın kesittir; mesafe 10 metreyi aştıkça bir kademe artırın.

Ana hat yöntemi nasıl uygulanır?

Uzun cephe hatlarında en temiz çözüm budur. Trafodan çıkan kalın kesitli artı ve eksi kabloları şerit boyunca paralel çekilir; şerit bu ana hatta belirli aralıklarla (12V'ta her 2-3 metrede, 24V'ta her 5 metrede) bağlanır. Böylece her bağlantı noktası kendi bölgesini neredeyse tam gerilimle besler.

Bağlantılarda kutupların doğru olması ve tüm bağlantıların aynı trafodan gelmesi şarttır. Farklı trafoların çıkışlarını aynı ana hatta paralel bağlamayın; çıkış gerilimleri tam eşit olmadığı için biri diğerinden daha fazla yüklenir.

Montajda hattı zayıflatan üç alışkanlık

• Kesim noktası dışından kesmek — o segment hiç yanmaz ve devrenin devamı bozulur. Kesim yalnızca makas işaretli noktalardan yapılır.
• Lehim yerine yalnızca klips konnektör kullanmak — uzun hatlarda ve dış mekanda klips bağlantı zamanla oksitlenir, direnci artar ve tam o noktada ek bir gerilim düşümü yaratır.
• Profilsiz montaj — alüminyum profil bir dekorasyon değil soğutucudur. Isınan şeritte hem ışık akısı düşer hem bakır yolun direnci bir miktar artar.

Şerit tipleri ve güç değerleri için LED şerit watt ve trafo seçimi rehberine, COB ve SMD farkı için karşılaştırma yazımıza bakabilirsiniz. Profil, konnektör ve kablo için yardımcı ürünler, şerit çeşitleri için LED şerit kategorisi.